- Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi
- Vol: 8 Issue: 25
- SÖZDİZİMSEL SANAL ÇİZGİ YAKLAŞIMIYLA NEV’Î’NİN ÜÇ GAZELİ ÜZERİNE UYGULAMALI BİR İNCELEME...
SÖZDİZİMSEL SANAL ÇİZGİ YAKLAŞIMIYLA NEV’Î’NİN ÜÇ GAZELİ ÜZERİNE UYGULAMALI BİR İNCELEME
Authors : Özlem Demirel Dönmez
Pages : 105-122
Doi:10.33692/avrasyad.836095
View : 13 | Download : 6
Publication Date : 2020-12-15
Article Type : Research
Abstract :Bu çalışmada, tarafımızca ileri sürülen "Sözdizimsel Sanal Çizgi Yaklaşımı”yla 16. yüzyıl divan edebiyatı şairi Nev’î’nin üç gazeli üzerine bir inceleme yapılmıştır. Çalışmanın amacı, söz konusu yaklaşımın söz dizimiyle anlam arasındaki ilişkinin çözümlenmesine sunduğu katkının ortaya konulmasıdır. "Sözdizimsel Sanal Çizgi Yaklaşımı”’, şiirde yer alan aynı ögelerin sanal bir çizgiyle birleştirilmesi sonucu ortaya çıkan geometrik şekillerin anlamsal yorumu şeklinde tanımlanabilir. Yaklaşım, cümlenin ögelerinin dizilişinin metnin bütünlüğü içinde anlam kazandığı ve metin içerisinde yer alan aynı ögelerin birleştirilmesi sonucu anlamlı şekiller elde edileceği hipotezi üzerine kurulmuştur. Öncelikle şiirde yer alan ögeler cümle sırası esas alınarak bir tabloya yerleştirilmiş ve aynı olan ögeler yine sıra gözetilerek birleştirilmiş ve bu tabloya ögelerin kesişmesi tablosu ismi verilmiştir. Şiirler ögelerin kesişme tablosu esas alınarak değerlendirilmiştir. Ögelerin kesişme tablosu şiirin tamamını kapsar ve şiirin anlamı ile geometrik şekiller arasındaki ilişkiyi kuş bakışı görmemizi sağlar. İncelemiş olduğumuz her üç şiirde de ortaya çıkan geometrik şekiller ile anlam arasındaki ilişki şaşırtıcı bir netliktedir. Paralel uzanan ögelerdeki yakın anlamlılık, dik açıların kararlılığı hatırlatması, zıt yöne bakan üçgenlerin şiirin tamamına yansıyan tezatla uyumu, iç içe geçmiş, birbirini takip eden üçgenlerin bir döngüye benzerliği söz dizimi anlam ilişkisi açısından dikkat çekicidir. İncelemiş olduğumuz üç gazelden elde ettiğimiz verilere dayanarak, "Sözdizimsel Sanal Çizgi Yaklaşımı”’nın işlevsel olduğunu, anlam incelemelerine, söz dizimi ve anlam ilişkisinin çözümlenmesine olumlu katkılarının olacağını rahatlıkla söyleyebilirizKeywords : Söz dizimi, , Anlam, , Teori,