MECMA'Ü'L-LETĀYİF’TEKİ TASVİRÎ FİİL YAPILARI
Authors : Gülşah Gödek
Pages : 60-74
Doi:10.52817/oguztad.989189
View : 9 | Download : 7
Publication Date : 2021-10-31
Article Type : Research
Abstract :Mecma‛ü’l-Letāyif, Eski Anadolu Türkçesi dönemine tarihlendirilen 123 varaklık bir yazma eserdir. Müellifinin adı yazma içinde kendi ağzından naklettiği üzere Sirâc bin Abdullâh’tır. 42 Kon 2829 arşiv numarası ile Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesinde muhafaza edilmektedir. Eser, beş ana bâb üzerine düzenlenmiş olup eser boyunca dinî, tarihî, sosyal ve beşerî birbirinden farklı pek çok anlatıdan bahsedilmektedir. Çalışmada, eserde yer alan birleşik fiil yapılarından fiil + ulaç eki + fiil dizilimli tasvirî fiil yapıları, bir başka deyişle düzenli birleşik fiiller veya betimlemeli fiiller irdelenmeye çalışılmıştır. Eserde hem gündelik hayata dair latifelere yer verilmesi hem de sık sık İslam tarihi içinde yer alan anekdotlara atıfta bulunulması sebebiyle anlatımı güçlendirmek, sözü güzelleştirmek amacıyla müellifin bu yapıları kullandığı düşünülmektedir. Söz konusu kategorideki yardımcı fiillerin yeterlik, tezlik, süreklilik, yaklaşma, uzaklaşma gibi anlamsal misyonlar üstlenerek esas fiili tasvir ettiği bilinmektedir. Yardımcı fiil kendi anlamından uzaklaşarak ya da bir parça sıyrılarak bu işi gerçekleştirir. Çalışmaya konu edilen metinde de 36 adet tasvirî fiil tespit edilmiştir. Bunlar, anlam ve işlev bütünlüğü esasıyla irdelenmiş; yeterlik, tezlik ve süreklilik kategorilerinde örneklenmiştir.Keywords : Eski Anadolu Türkçesi, Letâyifnâme, Birleşik Fiil, Tasvirî Fiil, Gramer