- Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi
- Cilt: 13 Sayı: 4
- MONARŞİ DÖNEMİ IRAK-TÜRKİYE İLİŞKİLERİ
MONARŞİ DÖNEMİ IRAK-TÜRKİYE İLİŞKİLERİ
Authors : Mustafa Bostanci, Mahdi Saleh Bashar
Pages : 2514-2528
Doi:10.30783/nevsosbilen.1376143
View : 57 | Download : 89
Publication Date : 2023-12-25
Article Type : Research
Abstract :Osmanlı İmparatorluğu’nun dağılması neticesinde Osmanlı yıkıntıları üzerinde bir dizi bağımsız devletin ortaya çıkması ile Mezopotamya ile tanınan ve Osmanlı Devleti’nin üç vilayetini birleştiren Irak Devleti monarşi sistemini, Anadolu toprakları üzerinde kurulan Türkiye ise cumhuriyet rejimini seçmişti. Yeni kurulan iki devlet arasındaki ilişkiler, Musul sorunu ile başlayan süreçte 1926 yılında Ankara Antlaşması ile çözüme kavuşturuldu. İki ülkenin ilişkileri iki dünya savaşı arasında sorunsuz ve mesafeli devam etti. İlişkiler İkinci Dünya Savaşı sırasında daha yakın olmaya başladı, özelikle iki ülkenin Almanya’ya karşı Müttefik ülkelerin yanında yer almaları, onları Batı dünyasına ve Batı projelerine daha da yaklaştırdı, Savaşı kazanan Müttefiklerin ikiye bölünmesinden sonra iki ülke, Sovyetler Birliği’nin Ortadoğu’ya nüfuz etmesini önlemeye yönelik olarak Batı’nın desteği ile Bağdat Paktı’nın temelini 24 Şubat 1955 tarihinde attılar. Arap Devletlerinden uzaklaşan Irak, Bağdat Paktı’nın üyelerine özelikle Türkiye ve İran’a daha yakın olmuştu, 14 Temmuz 1958 tarihinde Irak’ta gerçekleşen darbe neticesinde Irak, 1959’da Bağdat Paktı’ndan resmen ayrıldığını açıkladı. Darbe sorası Irak’ın iç siyasi ve ideolojik çatışmaların içine girmesi ülkenin bölgesel ve uluslararası arenadan bir süre uzaklaşmasına neden oldu. Bu araştırmada, iki taraf arasında önemli olayların yaşandığı Krallık dönemi, her iki tarafı da ilgilendiren önemli olaylar çerçevesinde, özellikle İngiliz ve Irak arşiv belgeleri, Irak Meclis tutanakları, karşılıklı demeçler ve dönemin basınına göre aydınlatılmaya ve değerlendirilmeye çalışılmıştır.Keywords : Irak, Türkiye, Bağdat Paktı, Irak Parlamentosu, Irak Dış Politikası