- Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tarihi ve Folklorik Dergisi
- Lokman Hekim Journal 2013; Supplement Special Issue
- Karagöz Oyunlarına Yansıyan Türk Tıp Kültürü
Karagöz Oyunlarına Yansıyan Türk Tıp Kültürü
Authors : Nil Sari, Tuğba Gencer, Onur Çeçen
Pages : 103-103
View : 16 | Download : 5
Publication Date : 2013-09-01
Article Type : Research
Abstract :Karagöz oyunlarında yer alan bazı kişiler, olaylar, ortamlar/ dekorlar, nesneler, tabirler ve diğerleri geleneksel Türk tıp kültürünü Osmanlı tebaası ve adetleri çerçevesinde ve tarihi boyutu içinde yansıtır. Tıp yazmalarında ve arşiv belgelerinde bulamayacağımız bir takım hastalık, rahatsızlık ve sakatlık konuları karşısında halkın yaklaşımını ve değerlerini Karagöz’ün gösteri metinlerinde ve tasvirlerinde bulabilmekteyiz. Dönemin tıp dili ile halkın anlayamadığı tabirlerle verilen çeşitli rahatsızlıklar ve tedavileri yanlış anlaşılmaya yol açarak seyirci için bir eğlence konusu olurken; sara, sıtma, havale, mangal kömürü zehirlenmesi, iğne yutma, mide ağrısı, sedef hastalığı gibi halkın kavrayabildiği rahatsızlıklar tipik yönleriyle güldürü konusu olabilmektedir. Belirli rahatsızlıklar için tavsiye edilen tedaviler, ilaçlar ve yemek tarifleri halkın tıp bilgisine ait ipuçları verirken, aynı zamanda bunların güldürüye konu olan yönlerini de aksettirir. Bir eğlence öğesi olarak ölümün tanımları ve ilgili yorumlar ayrıca dikkat çekicidir. Rahatsız kişiler olarak değerlendirilmeyen Tuzsuz Deli Bekir, Deli Dumrul, Altıkulaç Bebe Ruhi, Tiryaki (Esrarkeş, Sarhoş) gibi tiplemeler seyirciyi güldürür. Bazı olayların geçtiği eczane, şerbethane, hamam gibi ortamların tasvirleri dönemin kurumlarına ışık tutar. Örnekleri çoğaltabiliriz. Bu sunumda, yayınlanmış olan Karagöz metinleri ve tasvirleri çerçevesinde, hayal oyunları içinden derlediğimiz geleneksel Türk tıp kültürünün öğelerini değerlendirmekteyizKeywords : Karagöz, Türk tıp kültürü