- İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi
- Vol: 9 Issue: 4 Special Issue
- К Вопросу О Печати Главного Визиря Кокандского Ханства Аликули Амирлашкара...
К Вопросу О Печати Главного Визиря Кокандского Ханства Аликули Амирлашкара
Authors : Sherzodhon Mahmudov
Pages : 45-57
Doi:10.15869/itobiad.790245
View : 10 | Download : 4
Publication Date : 2020-10-15
Article Type : Research
Abstract :1863-1865 yıllarında Hokand Hanlığının sosyal ve siyasi hayatında derin iz bırakan ordu komutanı, binbaşı görevlerinde de bulunan baş vezir Alikulı Emirleşker, kendi döneminin önemli tarihi şahsiyetlerinden biridir. Onun hayatı ve faaliyetleriyle ilgili bilgiler Hokand Hanlığının tarihini aydınlatan eserlerde çeşitliliğiyle dikkat çekmektedir. Bu sebeple bilim adamlarının yorumları da birbirinden farklıdır. Tarihi kaynaklardaki bilgilerin çeşitli olmasının birkaç sebebi vardır. Bunların başında tarihi kaynakların yazıldığı dönem ve Alikulı Emirleşker’e karşı muhalefet gelmektedir. Hokand Hanlığı, Rusya İmparatorluğu tarafından işgalinin devam ettiği dönemde yazılan tarihi eserlerde Alikulı Emirleşker’in şahsiyeti ve faaliyetine dair olumlu yaklaşımlar gözlemlenmektedir. Hokand Hanlığı yıkıldıktan sonra telif edilen eserlerde ise Alikulı Emirleşker’in faaliyetlerine yönelik eleştirel fikirlerin de ortaya çıktığı görülmektedir. Bu da, onun esasen Hudayar Han’a karşı muhalif olması, genç hükümdar Sultan Seyyid Han’ın (1863-1865) yönetimdeki yetkilerini kendi üzerine alması ile açıklanabilir. Alikulı Emirleşker’in ismi bazı kaynaklarda Molla Alimkul, diğer bazı kaynaklarda da Alimkulı olarak kaydedilir. 1864 yılında Osmanlı Devletiyle yapılan diplomatik yazışmaların üzerinde bulunan mühür onun doğru isminin Molla Alikulı olduğunu ortaya çıkarmakta ve hanlıkta üstlendiği siyasi mevkiinin tespit edilmesine hizmet etmektedir. Bu çalışmamızda Molla Alikulı Emirleşker’in hayatı, Hokand Hanlığında üstlendiği idari görevleri, görevlerindeki terfileri ve ona ait olan mühürleri konusunda bilgiler verilmiştir.Keywords : Hokand Hanlığı, Osmanlı Devleti, Molla Alikulı, diplomasi, mühür, yazışmalar