ADALET PARTİSİ VE CUMHURBAŞKANLIĞI SEÇİMLERİ
Authors : Hanife Keskin
Pages : 227-251
Doi:10.33431/belgi.1022425
View : 16 | Download : 4
Publication Date : 2022-01-01
Article Type : Research
Abstract :Adalet Partisi Türk siyasal yaşamında önemli bir yere sahip siyasi kuruluştur. 27 Mayıs ihtilalinin ortaya koyduğu yeni siyasal yapıya karşı çıktı. Adalet Partisi askerlerle olan ilişkisinde mevcut şartları göz önünde bulundurdu. 1961 Cumhurbaşkanı seçiminde AP’si senatörü Ali Fuat Başgil’in adaylığı askerin tepkisini çekti. Siyasi parti liderleri, 24 Ekim 1961 günü Çankaya’da "asker” tarafından hazırlanmış, Cemal Gürsel’den başka aday çıkarmayacaklarını ve Cemal Gürsel’in adaylığını destekleyeceklerini kayıt altına alan metni imzaladılar. "Çankaya zirvesi” ile Türkiye’de demokratik gelişim, yeniden askeri vesayet altına alınmış oldu. Siyasal Tarihte bir ilk yaşandı Başgil’in adaylığı baskı ve tehditle geri çektirildi. Milli Savunma Bakanı Ahmet Topaloğlu ile Millî İstihbarat Teşkilâtı Başkanı Fuat Doğu tarafından CHP Başkanı İsmet İnönü’ye bilgi verilerek, görüşü ve onayı alındı. CHP, Cumhurbaşkanı adayı olarak Cevdet Sunay’ı destekliyordu. Başka aday göstermeyeceğini ve bu konudaki kararlılığını kamuoyuna duyurmuştu. Millet Partisi Genel Başkanı Osman Bölükbaşı ve CKMP genel başkanı Alparslan Türkeş, Sunay’ın adaylığına karşı idi. CKMP, kendi adayını çıkardı ve Alparslan Türkeş’i Cumhurbaşkanlığına aday gösterdi. 1966 Cumhurbaşkanlığı seçiminde AP’si parlamentoda egemen olduğu halde Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel’den boşalan Cumhurbaşkanlığına Cevdet Sunay’ı seçti. Demirel yıllar sonra "bizim yaraları sarma, bizim kitlemizle o günkü ihtilalcileri kucaklaştırmak gibi bir görevimiz vardı” dedi. 1973 Cumhurbaşkanlığı seçiminde ordunun kendi Genelkurmay başkanını dayatması üzerine AP’si bu defa demokratik usulleri korumak adına hareket ederek, bunu engellemeyi başarmıştır. Faruk Gürler yerine 15 turda Fahri S. Korutürk Cumhurbaşkanı seçildi. 1980 Cumhurbaşkanlığı seçiminde, cumhurbaşkanlığı makamında AP’si kendinden birini görmek istedi. Adalet Partisini adayı Bilgiç, kendi partisinden de tam destek alamadı. AP’si, cumhurbaşkanını halkın seçmesini istedi. Anayasada değişiklik istedi. Ve 212 imzalı anayasa değişikliği meclise sunuldu.,5 ay cumhurbaşkanını seçilemedi. Parlamento bunalımı askeri müdahale ile son buldu.Keywords : Adalet Partisi, Cumhurbaşkanı Seçimi, Süleyman Demirel, Ali Fuat Başgil, Cevdet Sunay, Fahri S. Korutürk, Sadettin Bilgiç, 27 Mayıs İhtilali, 12 Mart Muhtırası