Üreme Hormonları ve Duygudurum Bozuklukları
Authors : Sermin Kesebir, Arzu Etlik Aksoy
Pages : 0-0
View : 17 | Download : 13
Publication Date : 2010-09-01
Article Type : Other
Abstract :Adet döngüsü boyunca, gebelik ve emzirme dönemlerinde, menapoz çevresinde ve postmenapozal dönemde ortaya çıkan hormonal dalgalanmalara bağlı olarak değişiklik gösteren fizyolojik ve psikolojik süreçler tüm kadınları benzer olarak ve herbir kadını farklı farklı etkilemektedir. Sözkonusu süreçler nöroendokrin dizgelerce yönetilmektedir ki en önemlileri hipotalamopitüiter adrenal ve hipotalamopitüiter gonadal eksenlerdir. Hipotalamopitüiter gonadal eksenin duygudurum, anksiyete, biliş ve ağrı üzerine etkileri vardır. Bu hormonlar ile duygudurum ve davranış arasındaki etkileşim çift yönlüdür. Duygudurum bozukluklarındaki cinsiyete bağlı değişkenler hormonal etkilerle açıklanabilir. Sözkonusu dönemlerin her birinin ise risk etkenleri, hastalık belirtileri ve gidişi ve tedavi yanıtı düzeyinde duygudurum bozuklukları ile ilişkisi bulunmaktadır. Epidemiyolojik veriler duygudurum bozuklukları ile üreme dönemleri arasındaki ilişkiyi destekler niteliktedir. Kadınlarda menarşla birlikte artan major depresif bozukluk yaygınlığı postmenapozal dönemde son bulmaktadır. Yine bipolar bozukluğun başlangıcı % 50 olguda menarş çevresinde olmaktadır. Çeşitli çalışmalarda uygun sağaltıma rağmen depresif bozukluklu kadınların bir grubunun adet döngüsünün premenstrüel döneminde depresif belirtilerde şiddetlenme, yineleme ya da ek başka belirtiler gösterdikleri görülmüştür. Bir annenin beynindeki uyum ve değişim süreci gebelik boyunca baskın olarak nöroendokrin sistemlerce kontrol edilirken emzirme dönemi sırasında aktif olarak bebek kaynaklı dışsal uyaranlarca yönlendirilmektedir. Ortaya çıkan değişiklikler postpartum duygudurum bozuklukları ile yakından ilişkilidir. Yine bu süreçteki tüm değişiklikler ve kullanılan ilaca ara verilmesi erken depresif ve disforik durumlar için risk etkenidir. Folikül uyarıcı hormon, melatonin, uyku ve beden kitle oranına uzanan geniş bir yelpazedeki değişkenler menapozal ve postmenapozal duygudurum bozuklukları ile etkileşmektedir. Gonadal steroidlerin santral sinir sistemi üzerine etkilerine dair ilgi, çoğalan bilgilerimizle birlikte artmaktadır. Son on yılda hormonal girişimlerin duygudurum bozukluklarının tedavisindeki yeri tartışılmaktadır. Östrojenin antidepresan etkinliği yanısıra Tamoksifenin antimanik etkinliği gösterilmiştir. Bu yazıda bir adet döngüsünde, gebelik ve emzirme döneminde, menapoz ve sonrasında yaşanan fizyolojik değişiklikler ile duygudurum bozuklukları arasındaki karmaşık ilişkiler, etiyoloji, fenomenoloji ve tedavi bağlamında, üreme hormonları üzerinden incelenmeye, ilgili dizin eşliğinde anlaşılmaya ve tartışılmaya çalışılmıştır.Keywords : Üreme, Hormonlar, Duygudurum Bozuklukları, Postpartum