- Türkiyat Mecmuası
- Vol: 26 Issue: 2 Special Issue
- TURKS’ IDENTITY MEMORY PLACES IN THE "ÇANAKKALE MAHŞERİ" AND "SARIKAMIŞ/BEYAZ HÜZÜN&q...
TURKS’ IDENTITY MEMORY PLACES IN THE "ÇANAKKALE MAHŞERİ" AND "SARIKAMIŞ/BEYAZ HÜZÜN" NOVELS
Authors : Ibrahim Biricik
Pages : 95-111
Doi:10.18345/iuturkiyat.282710
View : 8 | Download : 4
Publication Date : 2016-12-21
Article Type : Research
Abstract :İnsan, psikolojik ve fizyolojik bir derinliğe sahip olan bir varlıktır. İnsanın bu yapısına, " yer, oturulan mahal, yaşanılan çevre ve ortam ” anlamlarına gelen mekân unsurunun etkisi yadsınamaz bir gerçektir. Mekânın somut düzeyde insan fizyolojisini, soyut düzeyde de insan psikolojisini etkilemesi; insanın çok boyutlu yapısındaki kimlik gelişimini şekillendirir. Bu etki, hayatı ve insanı ele alan edebi eserlerin yazarının nesnel gerçeklikteki öznel ve estetik tasarımlarına yansır. Mekân, insanın bireysel belleğine ve toplumsal hafızasına kültürel kodların gönderildiği yapıdır. Ayrıca mekân bireysel ve kolektif belleğin de saklandığı ve muhafaza edildiği bir alan hüviyetindedir. İnsanın, özünü ve kimliğini bulduğu mekânlar; bireye tarihsel artalanını hatırlatması yönünden kimliksel işlevli bir boyuta dönüşür. Kimliksel bellek mekânları olarak adlandırılan bu ortamlar, tarihi süreç içerisinde oluşturulmaya çalışılan ulusal bilincin ve kolektif kimliğin zamana tutunarak deforme olmasını engeller. Toplumun anlık ve tarihi bünyesini canlı tutan edebi eser/roman da, kurgularında kimliği hatırlatan bellek mekânlarına yer vererek milli kimlik inşa edilmesini sağlar. Tarihi romanlar ise bu milli kimliği inşa ederek kimliksel bellek mekânlarını muhafaza eder. Bu yönüyle tarihi romanlar, topluma millet olma vasfını kazandırarak ortak değerler manzumesini güçlü kılar. Türk tarihinde bundan yüz yıl önce gerçekleştirilen savaşlarda Çanakkale ve Sarıkamış mekânları, Türk kimliğinin oluşumunda etkilidir. Kimliği hatırlatan bellek mekânlarında yaşanan destansı mücadele, Türk milletinin gücünü ispat ettiği gibi insanlık onuruna yakışacak bir şekilde verilen mücadeleyi de gösterir. Bu haklı mücadeledeki gururu ve hüznü; M. Niyazi Özdemir, Çanakkale Mahşeri romanına, İsmail Bilgin ise Sarıkamış/Beyaz Hüzün romanına yansıtır. Bu mekânlar/romanlar sayesinde bireyde oluşan duygular, bireye özündeki kuvveti hatırlatarak kolektif bilincin yerleşmesini sağlar. Bu anlamda Türkler için Çanakkale ve Sarıkamış, tarihselliği kavramanın ve özünü muhafaza etmenin önemli bir ifadesidir.Keywords : insan, mekân, bellek, tarihi roman, toplum, Çanakkale Mahşeri