- İstanbul Hukuk Mecmuası
- Vol: 79 Issue: 4
- "Bağlantılı Gemi"nin İhtiyati Haczi Yolunda Perdenin Kaldırılması Teorisi
"Bağlantılı Gemi"nin İhtiyati Haczi Yolunda Perdenin Kaldırılması Teorisi
Authors : Ecehan Yeşilova Aras
Pages : 1103-1125
Doi:10.26650/mecmua.2021.79.4.0001
View : 14 | Download : 7
Publication Date : 2021-12-31
Article Type : Research
Abstract :Geminin ihtiyati haczi bakımından Türk Ticaret Kanunu’nun 1369 uncu maddesi "bağlantılı gemi”nin (associated ship) ihtiyati haczine olanak tanımamıştır. Türk Ticaret Kanunu’nun anılan maddesi, 1999 tarihli "Gemilerin İhtiyati Haczine İlişkin Milletlerarası Sözleşme”den tercüme yoluyla alındığı için çalışmamızın odaklandığı yer, özellikle bu Milletlerarası Sözleşmenin 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası olmuştur. Anılan 3 üncü maddenin ikinci fıkrası, birinci fıkranın giriş cümlesi ile birlikte okunduğunda görülecektir ki hüküm, üzerinde deniz alacağı doğmuş gemiden başka bir geminin ihtiyati haczini düzenlemek üzere cümleye başlamış fakat kapsamına sadece "kardeş geminin” (sister ship) ihtiyati haczini dâhil etmiş; bağlantılı gemiyi metin içerisinde anmamıştır. Çalışmanın öncelikli amacı, Milletlerarası Sözleşme hazırlayıcılarının bu metnin altına sakladıkları özü ortaya çıkarmak ve maddede bağlantılı gemi ile ilgili "bilinçli bir boşluk” mu yoksa "vasıflı suskunluk” mu olduğunu saptamaktır. Tarihsel yorum neticesinde elde edilecek sonuç; Milletlerarası Sözleşme hazırlayıcılarının, bağlantılı gemilerin ihtiyati haczini yasaklama iradesinde olmadığı ama bu hususun somut olarak düzenlenmesine de gerek duymadıkları bir konu olduğu yönünde çıkarsa, çalışmanın nihai hedefi perdenin kaldırılması teorisinin yavru tek gemi şirketlerine uygulanması ile borçlu olarak gözükmeyen yavru tek gemi şirketinin ve hatta hâkim kişi veya hâkim şirketin gemisinin de "bağlantılı gemi” olarak ihtiyaten haczedilmesini sağlayabilmektir. 1999 Konvansiyonu’nun 3(2) maddesinden doğrudan çeviri yoluyla Türk Ticaret Kanunu’nun madde 1369(2) hükmünü oluşturan düzenleme, "kardeş” geminin ihtiyati haczi olarak anılmakta ise de metinde yer alan "sahip olmak veya ait olmak” kavramının derinliğine sadece hükmün lafzı dikkate alınarak karar vermek olası değildir. Türk Medeni Kanunu’nun 1(1) inci hükmü uyarınca, hakim hukuku sözüyle ve özüyle uygular. Metin duvarını aşıp, Konvansiyon hazırlayıcılarının hangi kelimelerle yetindiklerini, ötesini düzenlemek isteseler de kavramların veya sözcüklerin yetersiz kaldığını tarihsel yorum açığa çıkarmaktadır. Bu açıdan, hazırlık çalışmaları ışığında hüküm değerlendirildiğinde, "kardeş” gemi hükmünün altında lex fori’nin izin verdiği ölçüde de "bağlantılı” geminin ihtiyati haczinin de mümkün olduğu görülecektir.Keywords : Anahtar Kelimeler Tek Gemi Şirketi, Bağlantılı Gemi, Geminin İhtiyati Haczi, Perdenin Kaldırılması Teorisi, Deniz Alacağı