- İçtimaiyat
- Vol: 6 Issue: 1
- Mehmet Şemseddin Bey’in (1855-1917) İran’daki Siyasi ve Toplumsal Olaylara Etkisi
Mehmet Şemseddin Bey’in (1855-1917) İran’daki Siyasi ve Toplumsal Olaylara Etkisi
Authors : Osman Karacan
Pages : 167-180
Doi:10.33709/ictimaiyat.1094607
View : 10 | Download : 6
Publication Date : 2022-05-31
Article Type : Research
Abstract :Kafkasyalı Çerkes bir aileye mensup olan Mehmet Şemseddin Bey, ailesi ile birlikte İstanbul’a yerleşmiş ve eğitimini burada tamamlamıştır. Başarılı bir eğitim hayatından sonra Osmanlı Devleti’nde çeşitli görevler icra eden Mehmet Şemseddin Bey’in yaptığı görevlerden biri de Tahran Büyükelçiliği’dir. İran’ın buhranlı yıllarında on yılı aşkın süre Tahran Büyükelçiliği görevini sürdüren Mehmet Şemseddin Bey, gerek iktidar ve gerekse muhalefet ile kurduğu dostluk sayesinde İran’ın siyasi ve toplumsal olaylarında belirleyici bir rol üstlenmiştir. Başta Rusya ve İngiltere gibi yabancı güçlerin siyasi müdahalelerine ve Osmanlı-İran istibdat yönetimlerinin meclis ve meşrutiyet karşıtı politikalarına rağmen ahrar lehine arabulucu olan Mehmet Şemseddin Bey, İran’daki siyasi krizlerin sulh yoluyla çözülmesine önemli katkılar sunmuştur. Uyguladığı barış diplomasisi ile başta meşrutiyet olayları olmak üzere İran’daki sorunların çözümünde kolaylaştırıcı bir rol oynayan Mehmet Şemseddin Bey, aynı zamanda hem Şah hem de meşrutiyet taraftarlarıyla zaman zaman müzakerelerde bulunarak meselelerin doğru bir zeminde çözülmesine çalışmıştır. Fakat Mehmet Şemseddin Bey, uyguladığı etkin ve başarılı diplomatik faaliyetleriyle İran’daki siyasi ve toplumsal olaylarda önemli bir rol üstlenmesine rağmen bu başarısı temsil ettiği iktidar tarafından takdir edilmek yerine adeta cezalandırılmıştır. Biz de bu çalışmamızda Mehmet Şemseddin Bey’in Tahran Büyükelçiliği görevini sürdürdüğü yıllarda İran’da meydana gelen siyasi ve toplumsal olaylara değinip onun bu gelişmelerdeki rolünü irdeledik.Keywords : Mehmet Şemseddin Bey, İran, Tahran Büyükelçiliği, Meşrutiyet.