Tekerlerden Tekrarlara Gamba’da Dönüş ve Dönüşüm
Authors : Hivren Demir Atay
Pages : 39-58
Doi:10.32704/erdem.537389
View : 8 | Download : 5
Publication Date : 2017-12-18
Article Type : Research
Abstract :Günümüz Türk edebiyatının üretken yazarlarından Cemil Kavukçu’nun 2005 yılında yayımlanan Gamba başlıklı romanı, özgürleşmek amacıyla bisikletleriyle doğa yolculuğuna çıkan, fakat geride bırakmayı umdukları hayatlarına kısa sürede "dönüş” yapan dört arkadaşı konu edinir. Kavukçu’nun öteki yapıtlarında da sıklıkla karşılaştığımız dönüş izleği, Gamba’da tematik ve mecazi düzlemlerde yorumlanabilecek üç temel dönüş hareketi şeklinde yansıma bulur: Bisiklet tekerlerinin dönüşü, dört arkadaştan birinin çocukken rüyalarına giren korkunç yaratık Gamba’nın yıllar sonra dönüşü ve karakterlerin yolculuk öncesi yaşamlarına dönüşü. Bu makale, söz konusu hareketlerin psikolojik ve toplumsal dinamiklerini çözümlerken, Gamba’nın, Kavukçu’nun yapıtlarındaki edebî döngüselliği de anlamlandırmaya yarayacak temsilî bir metin olarak yorumlanabileceğini öne sürmektedir. Makalede Kavukçu’nun yapıtları üzerine yapılan çalışmalarda sıklıkla üzerinde durulan yalnızlık ve yabancılaşma izleklerine psikanalitik bir bakış açısıyla yaklaşılmaktadır. Karakterlerin kişisel tarihleri kadar, "uygarlığın huzursuzluğu”nu da temsil eden söz konusu üç dönüş hareketi, Kavukçu’nun "Yazma Sıkıntısı” başlıklı denemesinde edebî üretimin kaynağı olarak gördüğü sıkıntı duygusuyla ilişkilendirilmektedir. Bu çerçevede, Gamba’da temsil edilen ve Freud’un "bastırılanın dönüşü”, "yineleme zorlantısı” ve "tekinsizlik” gibi kavramları aracılığıyla açımlanan ruhsal yaşantı, Kavukçu’nun resmettiği yazma ânının ardındaki dinamikleri de açıklayabilir. Sonuç olarak makale, Kavukçu’nun benzer karakter, mekân ve temalara tekrar tekrar dönüşünün nedeninin Gamba’daki dönüşlerle aynı eksende düşünülebileceğini öne sürmektedir. Buna göre, her iki durumda da dışına çıkılması imkânsız bir çemberin içinde var olmanın tek yolu çemberin sınırlarını zorlamaktır.Keywords : Dönüş, dönüşüm, tekrar, uygarlığın huzursuzluğu, tekinsizlik, Sigmund Freud, Cemil Kavukçu, Gamba