- Dini Araştırmalar
- Vol: 13 Issue: 37
- Pozitivizm Gölgesinde Metafizik Algının Dönüşümüne Bir Örnek, Abdülhak Hamid Tarhan
Pozitivizm Gölgesinde Metafizik Algının Dönüşümüne Bir Örnek, Abdülhak Hamid Tarhan
Authors : Kenan Mermer
Pages : 73-92
View : 11 | Download : 6
Publication Date : 2010-06-01
Article Type : Other
Abstract :serimleyebilmek ve bu harita içerisinde Abdülhak Hâmid Tarhan’ın izlediği çiz- giyi kavramak temel meselemizdir. Öncelikle şairin hayatı ve eğitim biçimi göz önünde bulundurulacak, ardından Pozitivizm’in temel esaslarıyla, Hâmid’in eser- lerindeki ifadeler arasındaki paralellik gösterilmeye çalışılacaktır. Bir anlamda tanrısal bir makama oturmak gayretindeki insanoğlunun macerasını dillendiren Pozitivizm, gerçek ve somut bir hakikati elleriyle kavramak hevesinde olduğu kadar; psişik, ruhanî ve duygusal yönlerini tatmin edebilecek alternatif bir yolun da özlemini duymaktadır. Uzun ve çetrefilli yollardan, siyasal ve toplumsal ma- ceralardan, bilimsel ve farazî hükmedişlerden beslenen bu felsefe yahut bu yeni insanlık dini, Devlet-i Aliyye’nin üst makamlarına kadar çok erken bir zamanda kollarını uzatmıştır. Auguste Comte ile Tanzimat Fermanı’nın mimarı, dönemi- nin mühim adamı ve paşası Mustafa Reşit Paşa arasındaki mektuplaşma, bunun bir delili olarak kabul edilebilir. Auguste Comte, Mustafa Reşit Paşa’ya yazdı- ğı samimi mektupta, paşanın takip ettiği yolun üniversal çizgiye uygun olduğu ifade etmiştir: "… Sizin yönetiminiz burada yenilikçi bir sultanın cesûrâne ilk defa yaptığı teşebbüsü akıllıca devam ettirerek şerefl i bir pay alıyor… Gerçek bir Ş lozofu, Doğu’da da Batı’dakinden daha az beklemeyen zihinsel ve toplumsal yenileştirmenin sistematik tekliŞ ni size arz etmeye karar verdiren özel sebepler bunlardır.” 2 Seküler dönüşümün ve deyim yerindeyse pastayı masanın ortasına çekmenin bir tarihsel izdüşümü olarak Fransız devrimi, her ne kadar birçok şeyKeywords : Positivism, Metaphysics, Literature, Divinity, Abdulhak Hamid Tarhan