- Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature
- Vol: 8 Issue: 4
- 18. YÜZYILDA YAZILMIŞ BİR NASİHATNÂME: KEFEVÎZÂDE MEHMED ÂDİL’İN NESÂİH-İ CÜNDİYYE’Sİ...
18. YÜZYILDA YAZILMIŞ BİR NASİHATNÂME: KEFEVÎZÂDE MEHMED ÂDİL’İN NESÂİH-İ CÜNDİYYE’Sİ
Authors : Suat Donuk
Pages : 886-924
Doi:10.20322/littera.1169418
View : 12 | Download : 8
Publication Date : 2022-10-31
Article Type : Research
Abstract :Klasik Türk edebiyatı metin türlerinden biri nasihatnâmelerdir. Türk edebiyatının meşhur kitapları arasında yer alan pek çok nasihatnâme vardır. Bu ünlü kitapların yanı sıra yazma eser kütüphanelerinde, henüz gün yüzüne çıkmamış nasihatnâmeler de bulunmaktadır. Araştırmacılar tarafından son dönemde pek çok nasihatnâme örneği tespit edilip ilim âlemiyle paylaşılmıştır. Kefevîzâde Mehmed Âdil Efendi’nin Nesâih-i Cündiyye’si bu tarz bir eserdir. Nesâih-i Cündiyye, Ankara Milli Kütüphane 06 Hk 3752 numarada kayıtlı mecmuada yer almaktadır. Yazımı 1208 yılı Safer ayının son gününde (6 Ekim 1793) tamamlanmıştır. Askerî nasihatnâme türüne girmektedir. Orduya mensup bir kişinin halkın selamet, dirlik ve düzeni için uyması gereken öğütleri içermektedir. Müellifi, nasihatlerini somutlaştırmak ve anlatımı süslemek için âyet-i kerîme, hadîs-i şerîf, hikâye, manzume ve kelamıkibarlardan yararlanmıştır. Kelamıkibarlar içerisinde en çok Hz. Ali’nin vecizelerine yer vermiştir. Arapça ve Farsça iktibasları nazmen Türkçeye tercüme etmiştir. Askerlere sır saklamak, devlet yöneticilerini sevmek, cömertlik, takva sahibi olmak, maiyetindekileri tanımak, bilgili ve akıllı danışmanlar istihdam etmek ve sabırlı olmak öğütlerini vermiştir. Savaş esnasında okunması gereken duaları da bildirmiştir. Nesâih-i Cündiyye’nin dili ağır, üslubu süslüdür. Dil varlığının ağırlıklı olarak Arapça ve Farsça kelimelerden örülü olması dilini ağır kılmıştır. Arapça, Farsça ve Türkçe manzum ve mensur iktibaslar, seci ve uzun cümleler üslubunu tumturaklı hale getirmiştir. Nesâih-i Cündiyye çok sayıda Türkçe arkaik kelime ve ek ihtiva etmesi yönüyle 18. yüzyıl Osmanlı Türkçesi dil çalışmaları için önemli veriler sunmaktadır. Bu makalede Kefevîzâde Mehmed Âdil’in Nesâih-i Cündiyye’sinin şekil ve muhteva incelemesinin neticeleri verilmiş, Nesâih-i Cündiyye’nin çeviri yazılı metni ilim âlemiyle paylaşılmıştır.Keywords : nasihatname, nesaih-i cündiyye, kefevizade mehmed adil, 18. yüzyıl