- Selçuklu Medeniyeti Araştırmaları Dergisi
- Issue: 7
- Selçuklu Üslûbundaki Osmanlı Ciltlerinde Edebî Bir İbare: Şifâu’l-Kulûb Likâu’l-Mahbûb...
Selçuklu Üslûbundaki Osmanlı Ciltlerinde Edebî Bir İbare: Şifâu’l-Kulûb Likâu’l-Mahbûb
Authors : Fatma Şeyma Boydak
Pages : 100-116
Doi:10.47702/sema.2022.25
View : 11 | Download : 4
Publication Date : 2022-12-31
Article Type : Research
Abstract :Orta çağ Türk-İslam ciltleri içerisinde Selçuklu ve Beylikler devrinde üretilen ciltler, çok çeşitli süslemeleri ve üzerlerinde yer alan Arapça ibareler bakımından öne çıkmaktadır. Bu dönemde ciltlerin deri kapak içleri; rûmî, bitkisel (hatâî) ve geometrik motiflerle tezyîn edilmiştir. Geometrik desenlerin pafta içlerine yerleştirilen çeşitli ibareler ise bilhassa dikkat çekmektedir. Makalenin konusu, bu ibarelerden biri olan "Şifâu’l-kulûb likâu’l-mahbûb” (Kalplerin şifası, sevgiliye kavuşmaktır) cümlesinin yer aldığı ciltlerdir. Yapılan incelemeler neticesinde kapak içinde bu ibarenin bulunduğu üç cilt tespit edilmiştir. Bunlar; Süleymaniye YEK Ayasofya: 2855, Süleymaniye YEK Ayasofya: 3881 ve BNF Persan: 1314 envanter numaralı yazma eserlerin ciltleridir. Ciltlerin kapak içi deseni 4 adet altıgen ve 1 adet 4 kollu yıldız olmak üzere 5 farklı paftadan oluşmaktadır. "Şifâu’l-kulûb likâu’l-mahbûb” cümlesi, altıgen paftaların içerisinde ½ oranında ters simetrik olarak yer almaktadır. Ciltler, 14. yüzyılın sonuna ve 15. yüzyıla tarihlendirilmiştir. İbareye Türk sanat ve mimarisinin çeşitli şubelerinde rastlamak mümkündür. Edebî eserlerde de çeşitli varyasyonlarıyla birlikte bu cümleye yer verilmiştir. Tespit edilen ciltler tezyînî özellikleriyle Selçuklu üslûbunun erken Osmanlı dönemi ciltlerinde yansımalarını göstermesi bakımından önem arz etmektedir. Bilhassa kapak içlerinde yer alan Arapça ibare bu yansımanın önemli delillerindendir.Keywords : İslam Sanatları, Selçuklu Cilt Sanatı, Şifâu’l-kulûb likâu’l-mahbûb, Osmanlı Ciltleri, Kapak içi