- Sanat Tarihi Dergisi
- Vol: 26 Issue: 2
- KAYSERİ ÇİFTE MEDRESE’DE GEVHER NESİBE DARÜŞŞİFASI’NIN KONUMU ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME...
KAYSERİ ÇİFTE MEDRESE’DE GEVHER NESİBE DARÜŞŞİFASI’NIN KONUMU ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
Authors : Mehmet Kutlu
Pages : 363-377
Doi:10.29135/std.326689
View : 15 | Download : 5
Publication Date : 2017-10-30
Article Type : Research
Abstract :Bu çalışma, 13. yüzyılın başlarında 1205-6 yıllarında Kayseri’de inşa edilen ve Çifte Medrese bünyesinde yer alan Gevher Nesibe Darüşşifası’nın konumuyla ilgili soruna dikkat çekmek amacını taşımaktadır. Gevher Nesibe Darüşşifası’nın, Çifte Medrese’nin hangi kanadında yer aldığı konusunda, çeşitli tarihlere ait yayınlarda farklı görüşler bulunmaktadır. Öncelikle bu farklı görüşlerin dayanaklarının tespiti, analizi ve değerlendirmesi yapılmıştır. Birçok yayında Gevher Nesibe Darüşşifası’nın Çifte Medrese’nin batı kanadında yer aldığı sorgulamaksızın kabul edilmiştir. Darüşşifa (hastane) ve tıp medresesinden oluştuğu kabul edilen Çifte Medrese’nin "hangi kanadı darüşşifa, hangi kanadı medresedir?” sorusu yeterince detaylı tartışılmamıştır. Darüşşifalar incelenirken plan şeması olarak medreseler arasında değerlendirilmiş ve bu nedenle darüşşifa ile medrese arasında işlevden kaynaklanabilecek farklılıkların değerlendirilmesi yeterince yapılamamıştır. Ayrıca, bazı yayınlarda Çifte Medrese’nin tek bir banisi olduğu düşüncesi ön plana çıkmış, birbirine bitişik Gıyasiye ve Şifaiye olarak adlandırılan iki yapının mimari şekillenişi tam olarak anlaşılamamıştır. Çifte Medrese’nin inşası sürecinde Gevher Nesibe ve Sultan I. Gıyaseddin Keyhüsrev’in oynadıkları tarihi rolün ne olabileceği dikkatlerden kaçmıştır. Bununla birlikte Çifte Medrese’nin batı kanadındaki özgün taçkapı üzerinde uyumsuz konumda duran kitabe yeterince sorgulanmamıştır. Bu çalışma sonucunda Çifte Medrese’nin doğu kanadının Darüşşifa veya Şifaiye, batı kanadının ise Gıyasiye Medresesi olduğu ortaya çıkmaktadır. Bu sonuca, Çifte Medrese’nin batı kanadındaki taçkapının üzerindeki inşa kitabesinin bu taçkapıya ait olmamasına ve inşa kitabesinin günümüze ulaşamayan Çifte Medrese’nin doğu kanadındaki özgün taçkapıya ait olması olasılığına, Gevher Nesibe’nin türbesinin konumuna, Çifte Medrese’nin doğu ve batı kanatlarındaki mekânların genişlik ve sayılarının farklılığına, her iki yapıdan hangisinin mimari özellikleri açısından bir sultan yapısı olan Gıyasiye olarak adlandırılmaya uygun olduğuna ve doğu kanattaki yapının giriş eyvanına açılan mekânların varlığına ve işlevselliklerine yönelik analizlerle ulaşılmıştır.Keywords : Anadolu Selçuklu Mimarisi, Darüşşifa, Kayseri, Çifte Medrese, Gevher Nesibe Darüşşifası